Sensoren op bussen en trams kunnen luchtmetingen representatiever maken
Een studie met Amsterdamse vervoers- en demografische data laat zien hoe mobiele sensoren het bereik van luchtkwaliteitsmetingen kunnen verbreden. Het model is nog geen live meetresultaat.
Een beperkt aantal sensoren op bussen en trams kan luchtkwaliteitsmetingen over meer delen van de stedelijke bevolking verspreiden. Dat is de uitkomst van een modelstudie van onderzoekers van MIT, TU Delft en AMS Institute, gepubliceerd in het peer-reviewed tijdschrift Scientific Reports.
De onderzoekers combineerden GPS-gegevens van het openbaar vervoer met demografische gegevens voor vakken van 100 bij 100 meter in Amsterdam. Daarbij keken zij niet alleen naar geografische dekking, maar ook naar leeftijd, migratieachtergrond en woningwaarde in de gebieden waar voertuigen langsrijden.
Zes voertuigen, twee verschillende meetperiodes
Volgens TU Delft vertegenwoordigen zes strategisch gekozen voertuigen binnen 24 uur gebieden waar 17,6 procent van de Amsterdamse bevolking woont. Over een volledige week loopt dat in het model op tot 26,2 procent. De studie zoekt routes die niet alleen veel ruimte bestrijken, maar de demografische samenstelling van de stad beter benaderen.
Dat percentage vraagt om zorgvuldige interpretatie. Het gaat om mensen die binnen het toegepaste bereik van de mobiele meetroutes wonen. Het betekent niet dat de studie bij 17,6 procent van alle inwoners persoonlijke blootstelling heeft gemeten. Ook zegt het niets over een verbetering van de luchtkwaliteit zelf.
Mobiele en vaste sensoren hebben verschillende functies
Vaste meetstations leveren langdurige, gestandaardiseerde metingen op één locatie. Mobiele sensoren kunnen juist veel straten bereiken, maar meten iedere plaats korter en onder wisselende omstandigheden. De studie ondersteunt daarom vooral het idee van een aanvullend mobiel netwerk, niet het zonder meer vervangen van vaste stations.
De onderzoekers hebben ook een online hulpmiddel gemaakt waarmee steden routes en aantallen voertuigen kunnen simuleren. Zo’n optimalisatiemodel kan beleidsmakers helpen om blinde vlekken te vinden. De uitkomst blijft afhankelijk van de gebruikte vervoersdata, demografische indeling, sensorprestaties en gekozen definitie van bereik.
Vervolgmeting in Rotterdam
TU Delft meldde op 10 november dat sensoren worden geïnstalleerd op het openbaar vervoer in Rotterdam en dat resultaten ongeveer twee maanden later worden verwacht. Die vervolgmeting kan laten zien hoe het model zich verhoudt tot gegevens uit echte sensoren. Op het moment van publicatie zijn die Rotterdamse resultaten nog niet beschikbaar.
De betekenis voor Nederlandse steden zit daarom vooral in de meetstrategie: wie wordt door een netwerk gezien, welke buurten blijven buiten beeld en hoe combineer je mobiele data met het bestaande meetnet? Dat zijn andere vragen dan de uiteindelijke gezondheids- of beleidsconclusies.
Lees ook hoe Delftse onderzoekers verschillende technische lagen op één quantumchip proberen te combineren.
Bronnen
- TU Delft: Sensoren op bussen en trams, 10 november 2026.
- Scientific Reports: Optimizing environmental sensing on public transport, gepubliceerd 2 november 2026, DOI 10.1038/s41598-026-77183-4.


