Ga naar de inhoud
Wetensa Technologie en wetenschap, onderbouwd maandag 16 november 2026
WetensaWetensa
Technologie & Wetenschap
Technologie & WetenschapBekijk rubriek

Radboud-blaasjes bewegen zonder motor weg van melkzuur

Radboud-onderzoekers tonen in Nature Chemistry hoe synthetische blaasjes zonder katalysator van melkzuur weg bewegen. Medische toepassing is nog ver weg.

Gepubliceerd op 15 november 2026 3 min read
Delen f X ✉ in
Schema van een synthetisch PEG-b-PLA-blaasje dat door membraanverandering van een melkzuurgradiënt weg beweegt
Schematische weergave van negatieve chemotaxis door membraanvervorming. Bron: Wang et al., Nature Chemistry (2026), figuur 1, CC BY 4.0; uitsnede.

Onderzoekers van de Radboud Universiteit en Durham University hebben een synthetisch blaasje gemaakt dat zonder motor of katalysator van melkzuur weg beweegt. Het gedrag ontstaat doordat de flexibele polymeerwand van vorm verandert en zo een kleine stroming langs het oppervlak opwekt.

De peer-reviewed studie verscheen op 11 november als open-accessartikel in Nature Chemistry. Het is fundamenteel laboratoriumonderzoek. De onderzoekers hebben geen medicijn getest en ook niet aangetoond dat de blaasjes in een lichaam zelfstandig naar een doel kunnen navigeren.

Een membraan dat tegelijkertijd voelt en beweegt

Levende cellen kunnen hun beweging aanpassen aan chemische signalen. Kunstmatige systemen die dat nabootsen, hebben meestal een enzym, katalysator of andere externe aandrijving nodig. Het Nederlands-Britse team koos een eenvoudiger ontwerp: holle blaasjes, ook polymersomen genoemd, met een membraan van PEG-b-PLA.

PLA is een biologisch afbreekbaar polymeer dat ook in oplosbare hechtingen wordt gebruikt. Wanneer aan één kant van het blaasje meer melkzuur aanwezig is, gaat dat zuur niet-covalente interacties aan met de PLA-delen in het membraan. Daardoor veranderen de polymeerketens van vorm en komen meer waterafstotende delen aan het oppervlak te liggen.

Die plaatselijke verandering beïnvloedt de oppervlaktespanning. Langs het membraan ontstaat een spanningsverschil, dat een stroming in de omringende vloeistof veroorzaakt. Het blaasje beweegt vervolgens in de tegenovergestelde richting: weg van de bron van melkzuur. De onderzoekers noemen dat negatieve chemotaxis.

Experimenten en simulaties wijzen dezelfde kant op

Het team testte de blaasjes eerst in een glazen stromingsopstelling en daarna in microfluïdische kanalen, waarin concentratieverschillen nauwkeuriger te controleren zijn. In de microfluïdische metingen werd een gemiddelde verschuiving van 4,6 micrometer van de melkzuurbron af gemeten, met een standaardafwijking van 1,2 micrometer over vier onafhankelijke apparaten.

Controleproeven met hardere polystyreenmembranen en met andere moleculen hielpen alternatieve verklaringen te toetsen. Moleculaire simulaties lieten daarnaast zien hoe melkzuur de ordening van de PLA-ketens kan veranderen. Experiment en model ondersteunen daarmee hetzelfde mechanisme: een asymmetrische verandering van het membraan zet een chemisch signaal om in beweging.

De studie gaat verder dan één specifieke combinatie. Azijnzuur, 3-hydroxypropionzuur en propionzuur veroorzaakten in aanvullende proeven eveneens beweging wanneer ze met het PLA-membraan konden interageren. Alanine, dat die interactie niet vertoonde, leidde niet tot een meetbare verschuiving.

Nog geen gerichte medicijnafgifte

De publicatie noemt gerichte medicijnafgifte en kunstmatige cellen als mogelijke toekomstige toepassingen. Melkzuur is biologisch relevant en komt onder meer voor in omgevingen met tumoren of ontstoken weefsel. Daaruit volgt echter niet dat het systeem al in het lichaam werkt.

De proeven vonden plaats in gecontroleerde glazen en microfluïdische opstellingen. Een lichaam bevat veel meer stoffen, stromingen en barrières. Ook moeten onderzoekers nog aantonen of de blaasjes stabiel, bestuurbaar en veilig genoeg zijn, of ze een lading kunnen meenemen en of hun beweging sterk genoeg blijft in een biologische omgeving.

De Radboud Universiteit noemt een medische toepassing daarom uitdrukkelijk toekomstmuziek. De huidige bijdrage is vooral een nieuw natuurkundig-chemisch mechanisme waarmee eenvoudige synthetische membranen een signaal kunnen opvangen en daarop kunnen bewegen.

Waarom dit voor Nederland relevant is

Het onderzoek komt uit het Nijmeegse Institute for Molecules and Materials en werd mede gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de European Research Council en NWO. Het past in een bredere Nederlandse onderzoekslijn waarin moleculaire materialen, microfluïdica en biomimetische systemen samenkomen.

Net als bij de Delftse ontwikkeling van schaalbare spin-qubits gaat het om een laboratoriumresultaat dat nog een lange weg naar praktische toepassing heeft. De waarde van de nieuwe studie zit nu in het aantoonbare mechanisme en de controleproeven, niet in een productbelofte.

Bronnen: Wang et al., Conformationally driven negative chemotaxis in synthetic vesicles, Nature Chemistry (2026), en het onderzoeksbericht van de Radboud Universiteit.

DE BRIEFING VAN WETENSA

Technologie en wetenschap, zonder ruis.

Een rustige selectie van belangrijke Nederlandse ontwikkelingen, met links naar de oorspronkelijke evidence. De inschrijving opent na de redactionele start.

Lees over de nieuwsbrief

We verzamelen nog geen e-mailadressen. Privacy

Wetensa

Rubrieken

Wetensa

App installeren

Voeg Wetensa toe aan je beginscherm voor een rustige leeservaring op volledig scherm.

Het nieuws blijft online en actueel. Dit schakelt offline lezen of pushmeldingen niet in.